Op reis gaan naar een tropisch land is prachtig, maar dengue is er een reëel risico. Dengue voorkomen op reis doe je vooral door muggenbeten te vermijden én door je te laten vaccineren als dat voor jou mogelijk is. Hoe je dat het beste aanpakt, lees je hier stap voor stap.
Wat is dengue en waarom is het gevaarlijk voor reizigers?
Dengue, ook wel knokkelkoorts genoemd, is een virusziekte die wordt overgedragen door de tijgermug. Deze mug leeft in tropische en subtropische gebieden, zoals Zuidoost-Azië, Midden- en Zuid-Amerika, het Caribisch gebied en delen van Afrika. De tijgermug steekt vooral overdag, wat hem lastig te vermijden maakt.
De ziekte begint meestal met plotselinge hoge koorts, hevige hoofdpijn, pijn achter de ogen en ernstige spier- en gewrichtspijn. Dat laatste is de reden voor de bijnaam knokkelkoorts. In de meeste gevallen herstelt iemand binnen één tot twee weken, maar een kleine groep mensen krijgt een ernstige vorm van dengue die gevaarlijk kan zijn.
Voor reizigers is het risico groter dan voor mensen die er wonen. Je hebt nog geen afweer opgebouwd en je beweegt je vaak door toeristische gebieden waar muggen veel voorkomen.
Welke gebieden zijn het meest risicovol?
Dengue komt voor in meer dan honderd landen. De kans op besmetting is het hoogst in stedelijke gebieden in tropische landen, zeker tijdens en na het regenseizoen. Denk aan populaire reisbestemmingen zoals Bali, Thailand, Vietnam, de Filipijnen, maar ook landen in Latijns-Amerika zoals Brazilië, Colombia en Mexico. Controleer altijd het reisadvies van de rijksoverheid en de GGD voor jouw bestemming.
Zo voorkom je muggenbeten op reis
De belangrijkste manier om dengue te voorkomen is het voorkomen van muggenbeten. Dat klinkt simpel, maar vraagt wel om consistent gedrag. Dit zijn de meest effectieve maatregelen:
- Gebruik muggenwerende middelen met DEET op alle onbedekte huid. DEET is bewezen effectief en wordt aanbevolen door gezondheidsorganisaties.
- Draag lange mouwen en lange broeken, zeker tijdens de schemering en overdag in risicogebieden.
- Slaap onder een klamboe, ook overdag als je een dutje doet.
- Kies accommodaties met ramen met horren of airconditioning.
- Vermijd stilstaand water in de buurt van je verblijf. Muggen leggen hun eieren in stilstaand water, zoals bloempotten, emmers of waterreservoirs.
- Draag lichte kleuren. Donkere kleuren trekken muggen aan.
- Gebruik een muggenstekker of muggenspiraal binnenshuis.
Is er een vaccin tegen dengue?
Ja, er bestaat een vaccin tegen dengue. Volgens de GGD Reisvaccinaties werd in het eerste jaar na vaccinatie maar liefst 95 procent van de ziekenhuisopnames door dengue voorkomen. Dat is een indrukwekkend cijfer.
Het vaccin is echter niet voor iedereen geschikt. Het wordt alleen aanbevolen voor mensen die al eerder dengue hebben gehad. Als je dengue voor het eerst oploopt en je bent gevaccineerd zonder eerder ziek te zijn geweest, kan het vaccin juist een risico vormen. Laat je daarom altijd goed voorlichten door een reisarts of de GGD voordat je besluit je te laten vaccineren.
Ben je van plan om vaker naar dengue-risicogebieden te reizen, dan is een gesprek met de GGD of een reizigerskliniek sowieso verstandig. Zij kunnen op basis van jouw situatie de beste keuze maken.
Wat doe je als je toch ziek wordt?
Krijg je koorts tijdens of kort na een reis naar een tropisch gebied? Ga dan naar een arts en vertel waar je bent geweest. Dengue is te herkennen via een bloedtest. Er is geen specifiek medicijn tegen dengue. De behandeling bestaat uit rust, voldoende drinken en pijnstillers zoals paracetamol. Gebruik geen ibuprofen of aspirine, want die kunnen bij dengue het risico op bloedingen vergroten.
Let op waarschuwingstekens zoals hevige buikpijn, aanhoudend braken, bloed in het speeksel of de urine, of extreme vermoeidheid. Dit kunnen tekenen zijn van ernstige dengue. Zoek in dat geval direct medische hulp.
Praktische voorbereiding voor vertrek
Een goede voorbereiding maakt een groot verschil. Dit zijn de stappen die je het beste vóór vertrek zet:
- Raadpleeg de GGD of een reisarts minimaal vier tot zes weken voor je reis.
- Vraag na of het dengue-vaccin voor jou in aanmerking komt.
- Schaf DEET-muggenspray aan voor vertrek. Dit is in tropische landen soms moeilijker te vinden.
- Neem een klamboe mee als je op avontuurlijkere locaties verblijft.
- Controleer het reisadvies van de overheid voor jouw bestemming.
- Sluit een goede reisverzekering af die medische kosten in het buitenland dekt.
Dengue voorkomen: het begint bij bewustzijn
De tijgermug steekt overdag, laat zich niet zien en is moeilijk te horen. Dat maakt hem zo lastig. Door muggenbeten consequent te vermijden, je goed voor te bereiden en bij twijfel een reisarts te raadplegen, verklein je de kans op dengue op reis sterk. Laat je gezondheid geen roet in het eten gooien van een geweldige trip.
Veelgestelde vragen
Kan ik dengue op reis altijd voorkomen met het vaccin?
Het dengue-vaccin is niet voor iedereen geschikt. Het vaccin wordt alleen aanbevolen voor mensen die al eerder dengue hebben gehad. Voor mensen die nooit dengue hebben gehad, kan het vaccin juist risico’s meebrengen. Laat je altijd adviseren door een reisarts of de GGD voordat je je laat vaccineren.
Steekt de denguemug ook ’s nachts?
De tijgermug die dengue verspreidt, steekt vooral overdag. Dit in tegenstelling tot de malariamug, die voornamelijk ’s nachts actief is. Een klamboe is dus ook overdag nuttig als je een dutje doet in een risicogebied.
Hoe snel na een reis moet ik naar de dokter als ik koorts krijg?
Bij koorts binnen twee weken na terugkomst uit een tropisch gebied ga je zo snel mogelijk naar de huisarts. Vertel altijd waar je bent geweest. Dengue kan via een bloedtest worden vastgesteld en vroeg ingrijpen voorkomt complicaties.
Helpt gewone muggenspray ook tegen de denguemug?
Muggensprays met DEET zijn het meest effectief bewezen middel tegen muggenbeten, ook tegen de tijgermug. Producten met een lagere concentratie DEET werken korter. Smeer regelmatig opnieuw in, zeker als je zweet of in de zon zit.
