De onafhankelijkheidsdag van Indonesië valt op 17 augustus. Op die dag in 1945 riep Soekarno, de eerste president van Indonesië, samen met Mohammad Hatta de onafhankelijkheid uit van de Nederlandse koloniale overheersing. Sindsdien wordt deze datum elk jaar herdacht als een van de belangrijkste nationale feestdagen van het land.
De dag heet in het Indonesisch Hari Kemerdekaan en wordt ook wel afgekort als HUT RI, wat staat voor Hari Ulang Tahun Republik Indonesia: de verjaardag van de Republiek Indonesië. Al weken, soms maanden, van tevoren zijn Indonesiërs bezig met de voorbereidingen. De straten kleuren rood-wit, de kleuren van de Indonesische vlag, en overal in het land hangen vlaggen, slingers en decoraties.
De proclamatie van 17 augustus 1945
Op de ochtend van 17 augustus 1945 las Soekarno in Jakarta de onafhankelijkheidsverklaring voor. Dit was een kort maar historisch moment: de tekst van de proclamatie telt slechts twee alinea’s. Hatta ondertekende de verklaring samen met Soekarno. Dit gebeurde in de woning van Soekarno aan de Pegangsaan Oost-straat in Jakarta, in aanwezigheid van een kleine groep aanhangers.
De keuze voor die datum was geen toeval. Japan had op 15 augustus 1945 gecapituleerd na de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki. Jonge Indonesische nationalisten drongen er bij Soekarno op aan de onafhankelijkheid zo snel mogelijk uit te roepen, voordat de Nederlanders zouden terugkeren om hun gezag te herstellen. Die terugkeer dreigde wel degelijk: Nederland erkende de Indonesische onafhankelijkheid pas officieel in december 1949, na jaren van diplomatieke strijd en militair conflict.
Hoe Indonesië de onafhankelijkheidsdag viert
De officiële ceremonie vindt elk jaar plaats in Jakarta, op het Merdeka-plein (het Vrijheidsplein) voor het presidentieel paleis. De president neemt de parade af, er wordt een ere-saluut gegeven en de rood-witte vlag wordt met grote plechtigheid gehesen. Dit moment is live op televisie te volgen in heel Indonesië en in de Indonesische gemeenschappen wereldwijd.
Buiten de officiële plechtigheden is de sfeer een stuk losser en feestelijker. In wijken en dorpen overal in het land worden traditionele volksspelen georganiseerd. Bekende voorbeelden zijn:
- Panjat pinang: het beklimmen van een ingevette bamboemast om prijzen bovenin te bereiken.
- Balap karung: een zaklooprace.
- Makan kerupuk: crackers eten die aan een touwtje hangen, zonder handen te gebruiken.
- Tarik tambang: touwtrekken tussen buurtteams.
Deze spellen worden gespeeld door jong en oud. Ze zijn bedoeld als een vrolijke manier om samen te komen en de dag te vieren. Scholen, kantoren en gemeenschapscentra organiseren hun eigen versies van deze activiteiten.
De aanloop naar 17 augustus
De viering beperkt zich niet tot één dag. Al in de weken ervoor worden gebouwen versierd, en er verschijnen overal rode en witte vlaggen. Gezinnen hangen de nationale vlag uit aan hun huis, een gebruik dat in Indonesië breed gedragen wordt. Scholen besteden aandacht aan de geschiedenis van de onafhankelijkheid en oefenen ceremoniële optochten. In de steden worden soms grote lichtinstallaties en decoraties neergezet die de hele maand augustus zichtbaar zijn.
De datum van 17 augustus keert ook terug in kleine details van het dagelijks leven rondom de viering. Zo worden soms 17 vlaggen of 17 lampions opgehangen als verwijzing naar de datum.
Onafhankelijkheidsdag Indonesië en de relatie met Nederland
Voor veel Nederlanders heeft 17 augustus ook een persoonlijke betekenis, omdat Nederland decennialang koloniale macht was over de Indonesische archipel. Nederland erkende de onafhankelijkheid van Indonesië formeel op 27 december 1949, na de soevereiniteitsoverdracht. In 2020 erkende de Nederlandse staat voor het eerst officieel dat het koloniale geweld in de periode 1945-1949 systematisch en buitensporig was. De Nederlandse premier bood in 2022 namens de Nederlandse staat zijn excuses aan voor dat geweld.
In Indonesië zelf wordt 17 augustus 1945 gezien als het echte beginpunt van de onafhankelijkheid, ongeacht de latere formele erkenning door Nederland. Die opvatting is diep geworteld in het nationale bewustzijn.
Veelgestelde vragen over de onafhankelijkheidsdag van Indonesië
Op welke datum viert Indonesië zijn onafhankelijkheidsdag?
Altijd op 17 augustus. De datum verandert nooit en is een officiële nationale feestdag.
Van welk land werd Indonesië onafhankelijk?
Indonesië was een kolonie van Nederland, officieel bekend als Nederlands-Indië. De onafhankelijkheid werd uitgeroepen op 17 augustus 1945, twee dagen na de Japanse capitulatie.
Wie riep de Indonesische onafhankelijkheid uit?
Soekarno en Mohammad Hatta. Soekarno las de proclamatie voor; beiden ondertekenden de verklaring.
Hoe oud is Indonesië in 2025?
In 2025 viert Indonesië zijn 80e onafhankelijkheidsdag. Dat wordt in Indonesië aangeduid als HUT RI ke-80.
De onafhankelijkheidsdag van Indonesië is meer dan een historische herdenking. Het is een dag waarop het hele land samenkomt, van de officiële ceremonie bij het presidentieel paleis tot de zakloopwedstrijden in de kleinste dorpjes. Of je nu geïnteresseerd bent in de geschiedenis erachter of in hoe gewoon mensen die dag samen vieren: 17 augustus is in Indonesië een dag die niemand overslaat.
