Bali telt naar schatting rond 4,3 miljoen inwoners in 2024, waarmee het een van de dichter bevolkte eilanden van Indonesië is. De bevolking van Bali is uniek binnen Indonesië: terwijl de rest van het land overwegend moslim is, is het grootste deel van de Balinezen hindoe. Die religieuze identiteit kleurt het dagelijks leven van de inwoners van Bali tot in de kleinste details.
De Balinezen: wie zijn de oorspronkelijke inwoners van Bali?
De oorspronkelijke bevolking van Bali bestaat grotendeels uit etnische Balinezen. Zij vormen de culturele kern van het eiland en spreken Bahasa Bali als moedertaal, naast het Indonesisch (Bahasa Indonesia) dat verplicht op school wordt geleerd. Veel Balinezen spreken ook Engels, zeker in toeristische gebieden als Kuta, Seminyak en Ubud.
De maatschappij is traditioneel ingedeeld in een kastenstelsel, ontleend aan het hindoeïsme. De vier hoofdkasten zijn de Brahmana (priesters), de Ksatria (adel en krijgers), de Wesia (kooplieden) en de Sudra. De meeste Balinezen behoren tot de Sudra-kaste. Dit kastenstelsel heeft in de praktijk minder strikte gevolgen dan vroeger, maar speelt nog steeds een rol bij huwelijken en ceremoniële functies.
Religie als kern van het dagelijks leven
Naar schatting 87 procent van de Balinese bevolking belijdt het Balinese hindoeïsme, ook wel bekend als Agama Hindu Dharma. Dit is een eigen vorm van hindoeïsme die vermengd is met lokale tradities, animisme en boeddhistische invloeden. Religie is voor de inwoners van Bali geen privézaak: dagelijks worden er kleine offerandes (canang sari) neergelegd voor huistempels, op straat en bij winkels. Tempels en ceremonies zijn overal zichtbaar en nemen veel tijd in beslag.
Naast de hindoebevolking wonen er ook moslims op Bali, voornamelijk in het noorden en westen van het eiland, en kleinere groepen christenen en boeddhisten. Deze gemeenschappen leven over het algemeen vreedzaam naast elkaar.
Migranten en nieuwe inwoners
Bali trekt al decennia mensen aan van andere Indonesische eilanden, met name uit Java. Deze migranten werken vaak in de toeristische sector, in de bouw of de handel. Door deze binnenlandse migratie is de bevolking de afgelopen decennia flink gegroeid en diverser geworden.
Daarnaast is er een grote groep buitenlandse inwoners. Bali is populair bij expats uit Australië, Europa en steeds vaker ook uit de VS en Oost-Azië. Veel van hen werken als zogenaamde “digital nomads” of hebben een eigen bedrijf op het eiland. Het exacte aantal buitenlandse inwoners is moeilijk te bepalen, omdat een deel op een toeristenvisum verblijft en niet officieel geregistreerd staat. Schattingen lopen uiteen van enkele tienduizenden tot ruim honderdduizend langdurige buitenlandse verblijvers, met name in en rond Canggu, Seminyak en Ubud.
Hoe wonen en leven de inwoners van Bali?
Het traditionele Balinese wonen draait om het familiecomplex (rumah adat). Een dergelijk complex bestaat uit meerdere gebouwen rondom een binnenplaats, met een aparte huistempel, slaapgebouwen, een keuken en een plek voor ceremonies. Grotere families wonen vaak meerdere generaties samen op zo’n erf. De indeling en oriëntatie van het complex volgen religieuze regels: de richting van de berg Agung (als heilige berg) bepaalt welke kant “heilig” is en welke kant “profaan”.
In steden als Denpasar, de hoofdstad van Bali, leven veel inwoners in modernere woningen en appartementen. Denpasar is de grootste stad op het eiland en het bestuurlijke en economische centrum. De stad heeft een ander, drukker karakter dan de toeristische gebieden en geeft een realistischer beeld van hoe de gemiddelde Balinese stedeling leeft.
Werk en inkomen
Toerisme is de grootste sector voor werkgelegenheid op Bali. Hotels, restaurants, reisbureaus, kunstwinkels en vervoer zijn voor een groot deel van de bevolking de belangrijkste inkomstenbron. Voor de coronacrisis in 2020 en 2021 was toerisme goed voor een groot deel van de Balinese economie. De plotselinge terugval in die periode raakte veel inwoners hard.
Naast toerisme is landbouw traditioneel belangrijk. Rijstteelt op de kenmerkende terrasvelden (sawah) is al eeuwenlang een onderdeel van het leven op Bali. Gebieden als Jatiluwih en de omgeving van Ubud staan bekend om hun uitgestrekte rijstterrassen, die in 2012 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO zijn geplaatst. Veel boerenfamilies combineren landbouw tegenwoordig met inkomsten uit toerisme.
Bevolkingsdruk en uitdagingen
De groeiende bevolking en het massatoerisme zorgen voor druk op het eiland. Verkeersopstoppingen in zuidelijk Bali zijn dagelijkse realiteit, en de vraag naar schoon water en goede riolering overstijgt op sommige plekken het aanbod. Plastic afval op stranden en in rivieren is een bekend probleem waar lokale organisaties en de overheid aan werken.
Jonge Balinezen staan voor een keuze: vasthouden aan traditionele levenswijzen of meestromen met de moderne economie en digitale wereld. Die spanning is merkbaar in steden als Denpasar en in toeristische hotspots, waar de westerse invloed groot is terwijl de familie en gemeenschap vaak verwachten dat tradities in ere worden gehouden.
De inwoners van Bali vormen een diverse maar hechte samenleving, waar religie, familie en gemeenschap centraal staan. Wie Bali bezoekt en verder kijkt dan de bekende stranden, ontdekt een eiland waarvan de bevolking een rijk cultureel leven leidt dat al eeuwen standhoudt, ook in een tijd van snelle verandering.
