Dengue is een ziekte die je kunt oplopen via de beet van een geïnfecteerde mug. Miljoenen mensen wereldwijd worden elk jaar ziek, vooral in tropische gebieden. De ziekte staat ook wel bekend als knokkelkoorts, en die bijnaam is niet voor niets. De pijn in de spieren en gewrichten kan zo hevig zijn dat het voelt alsof je botten breken. Wie naar een tropisch land reist, doet er goed aan zich goed voor te bereiden.
Hoe je ziek wordt van een muggensteek
Het virus wordt overgedragen door de Aedes mug, en dan vooral de Aziatische tijgermug. Deze mug is te herkennen aan de zwarte kleur met witte strepen op het lijf en de poten. Opvallend is dat deze mug het liefst overdag steekt, en niet ’s nachts zoals veel andere muggen. Dat maakt een muskietennet tijdens het slapen minder afdoende als enige bescherming. De mug gedijt goed in warme, vochtige omgevingen en legt haar eitjes in stilstaand water, zoals bloempotten, goten of regentonnen. Landen als Thailand, Vietnam, Cambodja, Laos, de Filipijnen en grote delen van Zuid-Amerika en Afrika kennen hoge aantallen besmettingen. Zelfs in delen van Europa, zoals Italië en Frankrijk, is de tijgermug inmiddels gesignaleerd.
Klachten en verloop van de ziekte
Drie tot veertien dagen na een besmette muggensteek kunnen de eerste klachten beginnen. Je krijgt dan plotseling hoge koorts, soms tot meer dan 40 graden. Daarbij komen hoofdpijn, pijn achter de ogen, spierpijn en huiduitslag. Veel mensen voelen zich ernstig ziek, ook al zijn zij verder gezond. In de meeste gevallen trekt de ziekte na een week of twee vanzelf weg. Toch is het oppassen geblazen: een klein deel van de mensen ontwikkelt een ernstigere vorm, zoals dengue hemorragische koorts. Hierbij gaan bloedvaten lekken, kunnen inwendige bloedingen optreden en kan de bloeddruk gevaarlijk dalen. Dit kan levensbedreigend zijn en vraagt om onmiddellijke medische hulp.
Wat je kunt doen ter bescherming
Er bestaat geen specifiek medicijn tegen het virus. Wie de ziekte heeft, kan pijnstillers gebruiken zoals paracetamol, maar aspirine en ibuprofen worden afgeraden omdat die het bloedingsrisico verhogen. Rust, voldoende drinken en medische controle zijn het belangrijkst. Voor bescherming vóór een reis zijn er twee maatregelen. Allereerst is er de preventie door muggen te vermijden: draag luchtige, bedekkende kleding, gebruik muggenwerende middelen op de huid en zorg dat er geen stilstaand water rondom je verblijfplaats staat. Daarnaast is er inmiddels een vaccin beschikbaar. Het vaccin heet Qdenga en beschermt tegen alle vier de varianten van het virus. Onderzoek toonde aan dat in het eerste jaar na vaccinatie 95% van de ziekenhuisopnames door de infectie werd voorkomen. Het vaccin wordt gegeven in twee doses, met drie maanden ertussen, en is beschikbaar bij de GGD reisklinieken in Nederland.
Wanneer je naar een dokter moet gaan
Ben je terug van een reis naar een risicogebied en voel je je ziek, dan is het verstandig dit te melden aan je huisarts. Vertel altijd waar je geweest bent, want dat helpt de arts om de juiste diagnose te stellen. Bloed en bloedplaatjes kunnen bij de ziekte sterk dalen, en dat is iets wat alleen met een bloedtest zichtbaar is. Alarmsignalen zijn buikpijn, aanhoudend braken, bloedingen uit neus of tandvlees, of een plotselinge verbetering van koorts gevolgd door een snelle verslechtering. Dit laatste kan duiden op een ernstige vorm van de aandoening. Ga in dat geval direct naar de spoedeisende hulp. Ook kinderen en ouderen zijn kwetsbaarder en verdienen extra aandacht bij klachten na een tropische reis.
Veelgestelde vragen
Kun je dengue meer dan één keer krijgen?
Ja, het is mogelijk om meerdere keren besmet te raken. Het virus bestaat namelijk in vier verschillende varianten. Een doorgemaakte infectie geeft bescherming tegen die ene variant, maar niet tegen de andere drie. Een tweede besmetting met een andere variant verloopt bovendien vaak ernstiger dan de eerste.
Kan ik de ziekte ook in Nederland oplopen?
De kans op besmetting in Nederland is heel klein. De Aziatische tijgermug is in ons land sporadisch gevonden, maar heeft zich hier nog niet blijvend gevestigd. De meeste gevallen in Nederland komen bij mensen die terugkeren uit tropische gebieden waar het virus veel voorkomt.
Is het vaccin geschikt voor iedereen?
Het vaccin Qdenga is bedoeld voor mensen van vier jaar en ouder die naar een risicogebied reizen. Een arts of verpleegkundige bij de reiskliniek bekijkt altijd of het vaccin geschikt is voor jouw persoonlijke situatie, zoals leeftijd, gezondheid en bestemming.
Hoe lang na een reis kunnen klachten nog optreden?
Klachten van een tropische infectie zoals deze kunnen tot twee weken na terugkomst optreden. De incubatietijd, dus de tijd tussen de besmetting en de eerste klachten, is drie tot veertien dagen. Voel je je na een reis onwel, ook als je al een tijdje terug bent, meld dit dan aan je huisarts.
